Dopłata (Nachzahlung) oznacza, że podatek ustalony w rocznym rozliczeniu jest wyższy niż podatek pobrany z pensji w ciągu roku. Najczęściej wynika to z klasy podatkowej III/V lub VI, pracy u kilku pracodawców w tym samym czasie albo zasiłków (np. Krankengeld, Arbeitslosengeld), które same są wolne od podatku, ale podnoszą jego stawkę. Dopłatę płaci się zwykle w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji; jeśli decyzja jest błędna, na sprzeciw jest co do zasady miesiąc.
Poniżej opisano przyczyny, sposób sprawdzenia decyzji i dostępne możliwości: zapłatę, wniosek o rozłożenie płatności albo sprzeciw.
Najczęstsze przyczyny dopłaty
Podatek pobierany co miesiąc z wynagrodzenia (Lohnsteuer) to tylko zaliczka liczona na podstawie klasy podatkowej i danych, które zna pracodawca. Roczne rozliczenie bierze pod uwagę cały rok i wszystkie dochody, więc różnica może wyjść w obie strony.
| Przyczyna | Dlaczego powstaje dopłata | Czy rozliczenie jest obowiązkowe |
|---|---|---|
| Małżonkowie w klasach III i V | Klasa III ma niskie zaliczki, V wysokie; przy różnych zarobkach suma zaliczek bywa niższa niż podatek wspólny | Tak, jeśli oboje zarabiali, a jedno miało klasę V lub VI (§ 46 ust. 2 pkt 3a EStG) |
| Klasa VI (druga praca) | Druga praca rozliczana jest osobno; po zsumowaniu dochodów stawka rośnie | Tak, przy kilku pracodawcach jednocześnie (§ 46 ust. 2 pkt 2 EStG) |
| Kilku pracodawców w jednym czasie | Każdy pracodawca liczy zaliczkę tak, jakby to był jedyny dochód | Tak (§ 46 ust. 2 pkt 2 EStG) |
| Zasiłki: Arbeitslosengeld, Kurzarbeitergeld, Krankengeld, Elterngeld i inne | Są wolne od podatku, ale podnoszą stawkę dla pozostałych dochodów (Progressionsvorbehalt, § 32b EStG) | Tak, jeśli suma takich świadczeń przekracza 410 euro (§ 46 ust. 2 pkt 1 EStG) |
| Dochody z Polski przy rozliczeniu jako rezydent na wniosek | Dochody, które nie podlegają podatkowi w Niemczech, mogą podnieść stawkę (§ 32b ust. 1 pkt 5 EStG) | Zależy od sytuacji; przy klasie III przyznanej na podstawie § 1 ust. 3 lub § 1a EStG – tak (§ 46 ust. 2 pkt 7 EStG) |
| Dochody bez podatku u źródła | Np. najem, działalność – podatek liczy się dopiero w rozliczeniu | Tak, jeśli przekraczają 410 euro (§ 46 ust. 2 pkt 1 EStG) |
| Nieuznane koszty lub odliczenia | Urząd przyjął niższe koszty niż w zeznaniu | – |
Kwoty i zasady podano według ustawy w brzmieniu dla roku podatkowego 2025; w kolejnych latach mogą się zmieniać.
Szczególnie często zaskoczeniem są zasiłki. Osoby, które w danym roku pobierały w Niemczech zasiłek dla bezrobotnych, chorobowe lub rodzicielskie, powinny wykazać je w zeznaniu – nawet jeśli same w sobie nie są opodatkowane.
Przykład (uproszczony)
Pan Marek przez cały rok podatkowy 2025 pracował w Niemczech w klasie III, żona mieszka z dziećmi w Polsce i też pracuje. Przez trzy miesiące pan Marek pobierał Krankengeld. Zaliczki pobierane z pensji nie uwzględniały ani zasiłku, ani dochodów żony. W rocznym rozliczeniu urząd doliczył je do ustalenia stawki podatku – i zamiast zwrotu wyszła dopłata. To przykład ilustracyjny; wynik w konkretnej sprawie zależy od kwot i dokumentów.
Jak sprawdzić, czy decyzja jest poprawna
Przed zapłatą albo sprzeciwem warto przejść przez decyzję (Steuerbescheid) krok po kroku: od ustalonego podatku (Festsetzung), przez rozliczenie z zaliczkami (Abrechnung), po objaśnienia urzędu (Erläuterungen).
Sprawdź przede wszystkim:
- Czy kwoty wynagrodzenia i pobranego podatku zgadzają się z Lohnsteuerbescheinigung od każdego pracodawcy?
- Czy zasiłki (Krankengeld, Arbeitslosengeld itp.) mają prawidłową wysokość i okres?
- Czy dochody z Polski (Twoje i małżonka) wpisano zgodnie z zaświadczeniem z polskiego urzędu?
- Czy urząd zastosował właściwy sposób rozliczenia (wspólne / indywidualne)?
- Co urząd napisał w objaśnieniach (Erläuterungen) – czego nie uznał?
- Czy w decyzji naliczono odsetki i od jakiej kwoty?
Jeżeli dopłata wynika z rzeczywistej różnicy między zaliczkami a podatkiem rocznym, decyzja może być prawidłowa, choć niekorzystna. Jeżeli wynika z błędnych danych – warto działać przed upływem terminu.
Termin płatności i odsetki
Termin zapłaty. Dopłatę z rocznego rozliczenia płaci się w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji (§ 36 ust. 4 EStG). Dokładny termin i konto urzędu są w decyzji. Przy wysyłce pocztą do Polski decyzja jest uznawana za doręczoną miesiąc po nadaniu, a w Niemczech – czwartego dnia po nadaniu (§ 122 ust. 2 AO). Bezpieczniej trzymać się daty wpisanej w decyzji.
Odsetki od dopłaty (Nachzahlungszinsen). Mogą pojawić się już w samej decyzji. Naliczane są wtedy, gdy decyzja zapada później niż 15 miesięcy po końcu roku podatkowego (§ 233a ust. 2 AO). Dla roku podatkowego 2024 oznacza to okres od 1 kwietnia 2026 r. Stawka wynosi 0,15% miesięcznie, czyli 1,8% rocznie, liczone za pełne miesiące; podstawę zaokrągla się w dół do pełnych 50 euro (§ 238 AO).
Dodatek za zwłokę (Säumniszuschlag). Przy braku zapłaty w terminie urząd dolicza 1% zaległej kwoty (zaokrąglonej w dół do pełnych 50 euro) za każdy rozpoczęty miesiąc zwłoki (§ 240 ust. 1 AO). Przy spóźnieniu do trzech dni dodatku się nie pobiera – nie dotyczy to jednak zapłaty gotówką (§ 240 ust. 3 AO).
Rozłożenie na raty (Stundung)
Jeśli jednorazowa zapłata byłaby dużym obciążeniem, można złożyć do Finanzamtu wniosek o odroczenie lub rozłożenie płatności (Stundung). Urząd może się zgodzić, gdy zapłata w terminie byłaby znaczną trudnością („erhebliche Härte”), a odroczenie nie zagraża ściągnięciu podatku. Zwykle wymaga to wniosku, a urząd może żądać zabezpieczenia (§ 222 AO).
Co warto wiedzieć:
- Od odroczonej kwoty naliczane są odsetki (Stundungszinsen) – co do zasady 0,5% za każdy pełny miesiąc (§ 234 i § 238 ust. 1 AO). W wyjątkowych przypadkach urząd może z nich zrezygnować.
- Wniosek najlepiej złożyć przed upływem terminu płatności i opisać w nim sytuację finansową oraz proponowany harmonogram rat.
- Stundung to decyzja uznaniowa urzędu – nie ma gwarancji, że zostanie przyznana.
Kiedy złożyć sprzeciw
Sprzeciw (Einspruch) ma sens, gdy dopłata wynika z błędu: złych danych, nieuznanych kosztów, które da się udokumentować, albo niewłaściwego sposobu rozliczenia. Termin to jeden miesiąc od doręczenia decyzji (§ 355 ust. 1 AO). Sprzeciw składa się na piśmie, elektronicznie lub do protokołu (§ 357 AO).
Warto pamiętać:
- Sprzeciw nie wstrzymuje obowiązku zapłaty (§ 361 ust. 1 AO). Przy poważnych wątpliwościach co do decyzji można razem ze sprzeciwem złożyć wniosek o wstrzymanie wykonania (Aussetzung der Vollziehung, § 361 ust. 2 AO).
- Urząd sprawdza sprawę ponownie w całości i może zmienić decyzję także na niekorzyść, ale musi o tym wcześniej uprzedzić (§ 367 ust. 2 AO).
- Jeśli dopłata jest zgodna z przepisami (np. wynika wyłącznie z klasy V lub zasiłku), sprzeciw zwykle jej nie usunie. Wtedy lepiej zaplanować zapłatę lub wniosek o raty i na przyszłość zastanowić się nad zmianą klasy podatkowej.
Gdy trudno ocenić, który scenariusz dotyczy konkretnej sprawy, pomocne bywa ponowne przejrzenie dokumentów, na których opierało się rozliczenie podatku z Niemiec: zaświadczeń od pracodawców, decyzji o zasiłkach i zaświadczenia o dochodach z Polski.
FAQ
Czy można uniknąć dopłaty w przyszłym roku?
Czasem tak – np. zmieniając kombinację klas podatkowych małżonków albo informując o dodatkowych dochodach. Nie zawsze jednak da się jej uniknąć, bo zasiłki i dochody z kilku źródeł i tak podnoszą podatek roczny.
Czy można nie składać zeznania, żeby nie było dopłaty?
Nie, jeśli rozliczenie jest obowiązkowe (np. klasa III/V lub VI, kilku pracodawców, zasiłki powyżej 410 euro – § 46 ust. 2 EStG). Wtedy trzeba złożyć zeznanie. Termin na zeznanie obowiązkowe składane samodzielnie to co do zasady siedem miesięcy po końcu roku (§ 149 ust. 2 AO).
Czy dopłata oznacza, że podatnik zrobił coś źle?
Nie. Najczęściej to efekt tego, że zaliczki z pensji były za niskie w stosunku do podatku rocznego.
Co, jeśli nie zapłacę w terminie?
Urząd dolicza Säumniszuschlag – 1% za każdy rozpoczęty miesiąc zwłoki (§ 240 AO) – i może wszcząć egzekucję. Przy braku środków warto złożyć wniosek o Stundung przed terminem.
Decyzja o dopłacie – co dalej
Najważniejsze jest, by nie przegapić terminów: na zapłatę i na sprzeciw biegną one równolegle. Jeśli decyzja budzi wątpliwości, warto ją skonsultować z doradcą podatkowym albo z biurem zajmującym się niemieckimi rozliczeniami, np. Zwrot-podatkow.pl. Do takiej konsultacji przydadzą się decyzja, Lohnsteuerbescheinigung od każdego pracodawcy i dokumenty dotyczące zasiłków.
Źródła
- Einkommensteuergesetz, § 46 – ESt-Handbuch BMF
- Einkommensteuergesetz, § 32b Progressionsvorbehalt – ESt-Handbuch BMF
- Einkommensteuergesetz, § 36 – ESt-Handbuch BMF
- Abgabenordnung, § 222 Stundung – AO-Handbuch BMF
- Abgabenordnung, § 233a Verzinsung von Steuernachforderungen – AO-Handbuch BMF
- Abgabenordnung, § 234 Stundungszinsen – AO-Handbuch BMF
- Abgabenordnung, § 238 Höhe und Berechnung der Zinsen – AO-Handbuch BMF
- Abgabenordnung, § 240 Säumniszuschläge – AO-Handbuch BMF
- Abgabenordnung, § 122 Bekanntgabe – AO-Handbuch BMF
- Abgabenordnung, § 149 Abgabe der Steuererklärungen – AO-Handbuch BMF
- Abgabenordnung, § 355 Einspruchsfrist – AO-Handbuch BMF
- Abgabenordnung, § 357 Einlegung des Einspruchs – AO-Handbuch BMF
- Abgabenordnung, § 361 Aussetzung der Vollziehung – AO-Handbuch BMF
- Abgabenordnung, § 367 Entscheidung über den Einspruch – AO-Handbuch BMF
